بافت تاریخی ملایر؛ سرمایه هویتی و ظرفیت توسعه گردشگری

ملایر نگار: هم‌زمان با هفته میراث فرهنگی، نشست تخصصی «بافت تاریخی؛ گنجینه گردشگری» روز چهارشنبه ۳۰ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵ با حضور رئیس اداره میراث‌فرهنگی، گردشگری  وصنایع دستی ملایر، جمعی از کارشناسان این حوزه و اصحاب رسانه در سالن جلسات این اداره برگزار شد.

ابراهیم جلیلی با اشاره به اهمیت بافت‌های تاریخی در توسعه گردشگری، اقتصاد شهری و درآمدزایی در شهرهای جهان، اظهار داشت: بافت تاریخی به مجموعه‌ای از عناصر کالبدی، فضایی و عملکردی شهرها و سکونتگاه‌هایی اطلاق می‌شود که در طول زمان شکل گرفته و دارای ارزش‌های فرهنگی، معماری و هویتی هستند. وی افزود: بافت‌های تاریخی هویت و سرمایه اصلی هر شهر به شمار می‌روند و شامل شبکه معابر، الگوی قطعات زمین، فضاهای عمومی، بناهای تاریخی و ارتباط میان آن‌ها هستند؛ در واقع بافت تاریخی حاصل پیوستگی و تداوم زندگی شهری در بستر زمان است و نه صرفاً مجموعه‌ای از آثار منفرد.

جلیلی در ادامه با تشریح اهمیت راهبردی بافت‌های تاریخی، به روش‌های جهانی حمایت از هسته‌های تاریخی و نقش آن‌ها در توسعه اقتصاد شهری پرداخت و گفت: دولت‌ها و شهرداری‌های پیشرو در جهان، مانند بارسلون، فلورانس و استانبول، بافت‌های تاریخی را سه سرمایه حیاتی برای شهرها می‌دانند؛ که عبارت است از: هویت و برندینگ شهری، موتور اقتصاد محلی و بستری برای توسعه پایدار اجتماعی.

وی همچنین به برخی روش‌های حمایتی در مدیریت این محدوده‌ها اشاره کرد و افزود: استفاده از رویکرد «باززنده‌سازی»، کنترل ارتفاع و فرم ساختمان‌ها، هماهنگی رنگ و سبک معماری و بهره‌گیری از مدل‌های مشارکت عمومی ـ خصوصی از جمله مهم‌ترین راهکارهای حفاظت و احیای بافت‌های تاریخی است.

جلیلی با اشاره به ضوابط و مقررات ملی و بین‌المللی حاکم بر این مناطق تصریح کرد: در سطح جهانی از این محدوده‌ها با عنوان «مناطق حفاظت‌شده» یاد می‌شود و بر همین اساس، هرگونه تعریض خیابان در این پهنه‌ها ممنوع است و اجرای هر نوع عملیات عمرانی یا ساخت‌وساز تنها با استعلام و اخذ مجوزهای قانونی از این اداره امکان‌پذیر خواهد بود تا اصالت و یکپارچگی کالبد تاریخی شهر حفظ شود.

وی در ادامه با بیان اینکه در حال حاضر ۱۶۸ شهر در ایران دارای بافت تاریخی مصوب هستند، گفت: شهر ملایر نیز با دارا بودن ۱۰۹ هکتار بافت تاریخی ارزشمند، جایگاه قابل توجهی در این میان دارد؛ وی ادامه داد: بافت تاریخی ملایر حدود ۴.۹ درصد از مساحت شهر را شامل می‌شود و نزدیک به ۱۳ درصد جمعیت شهر در این محدوده سکونت دارند که طی سال‌های اخیر حدود پنج درصد افزایش جمعیت در این محدوده ثبت شده است.

رئیس اداره میراث‌فرهنگی، گردشگری  وصنایع دستی ملایر همچنین سرانه تجاری در بافت تاریخی شهر را ۸.۲۸ اعلام کرد و افزود: این میزان چندین برابر استاندارد است و نشان می‌دهد هسته مرکزی شهر از نظر فعالیت‌های تجاری به حالت اشباع رسیده است؛ بنابراین ایجاد یک هسته خدماتی دوم برای شهر ملایر ضروری به نظر می‌رسد.

در پایان این نشست، راهکارهای عملی برای بهره‌برداری گردشگری از بافت تاریخی و نیز شیوه‌های تعامل سازنده با ساکنان محدوده‌های تاریخی توسط رئیس اداره ارائه شد.